Kontrola trzeźwości w pracy w kilku zdaniach
Od lutego 2023 roku Kodeks pracy w art. 22¹c pozwala pracodawcy wprowadzić kontrolę trzeźwości, jeśli jest to niezbędne do ochrony życia i zdrowia ludzi albo mienia. Zasady trzeba opisać w regulaminie pracy, układzie zbiorowym albo obwieszczeniu, w tym rodzaj urządzenia. Badanie wykonuje się metodą bez laboratorium, czyli alkomatem, który ma ważny dokument kalibracji albo wzorcowania. Taki dokument wystawia serwis po usłudze, zwykle raz na 6 do 12 miesięcy.
Sprawdź od razu, kto obsłuży alkomaty, które masz w firmie.
Co mówi Kodeks pracy o urządzeniu
Przepisy o kontroli trzeźwości dodała nowelizacja ogłoszona w Dz.U. 2023 poz. 240, a aktualny tekst znajdziesz w Kodeksie pracy w bazie ISAP. Dla działu, który kupuje i utrzymuje sprzęt, liczą się cztery wymagania.
- Kontrola musi być opisana w regulaminie pracy, układzie zbiorowym albo obwieszczeniu, z grupą objętych nią pracowników, sposobem kontroli, rodzajem urządzenia, czasem i częstotliwością.
- Badanie przeprowadza się metodą, która nie wymaga badania laboratoryjnego, urządzeniem z ważnym dokumentem potwierdzającym kalibrację albo wzorcowanie.
- Obecność alkoholu oznacza stężenie odpowiadające co najmniej stanowi po użyciu alkoholu, czyli od 0,1 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza albo od 0,2 promila we krwi, według ustawy o wychowaniu w trzeźwości.
- Pracownika z wynikiem pozytywnym pracodawca nie dopuszcza do pracy, a pracownik może żądać badania przez uprawniony organ, na przykład policję. Dlatego firma nie potrzebuje własnego urządzenia z legalizacją, co wyjaśniamy w artykule alkomat dowodowy w firmie. Gdy cała zmiana wchodzi jednym wejściem, rozważ alkomat stacjonarny przy portierni z zapasowym urządzeniem na czas kalibracji.
Nie udzielamy porad prawnych. Regulamin kontroli i rodzaj dokumentu ustal z prawnikiem albo działem kadr, a zakres usługi z serwisem.
Przepis nie wskazuje marki, modelu ani typu czujnika. Wskazuje tylko dokument. To znaczy, że ten sam alkomat osobisty za kilkaset złotych spełni wymaganie, jeśli ma aktualne świadectwo, a drogie urządzenie bez dokumentu go nie spełni.
Kalibracja czy wzorcowanie dla pracodawcy
Kodeks pracy dopuszcza oba dokumenty, ale w praktyce różnią się tym, co da się pokazać inspektorowi albo sądowi. Kalibracja w rozumieniu rynkowym to ustawienie czujnika. Część firm dodaje do niej świadectwo kalibracji, część nie wydaje nic. Wzorcowanie to porównanie wskazań z wzorcem i zapis wyniku w świadectwie, często z niepewnością pomiaru.
| Co zamawiasz | Co dostajesz | Kiedy wystarczy |
|---|---|---|
| sama kalibracja bez dokumentu | sprawny alkomat, brak papieru | nie wystarczy do kontroli pracowników |
| kalibracja ze świadectwem kalibracji | dokument z datą i numerem urządzenia | spełnia literę przepisu, sprawdź treść dokumentu |
| kalibracja i wzorcowanie | ustawiony czujnik i świadectwo wzorcowania z wynikiem | najmocniejszy dowód przy sporze |
| wzorcowanie w laboratorium akredytowanym | świadectwo z numerem akredytacji | gdy wymaga tego klient, audyt albo norma w firmie |
Szczegóły pojęć opisujemy w poradniku kalibracja a wzorcowanie. Firmy, które deklarują wzorcowanie, zebraliśmy na stronie wzorcowanie alkomatu.
Ile kosztuje utrzymanie alkomatów do kontroli trzeźwości
Ceny poniżej pochodzą z cenników na stronach firm, stan na listopad 2026. Przykład liczymy dla firmy, która ma 6 alkomatów osobistych z czujnikiem elektrochemicznym, na przykład w bazie transportowej z trzema zmianami.
| Wariant | Cena za urządzenie | 6 urządzeń rocznie |
|---|---|---|
| AlcoFind AF-35 ze świadectwem wzorcowania, Promil-Lab | 119 zł | 714 zł |
| Alkohit X100, adiustacja i świadectwo wzorcowania u producenta | 82 zł plus 180 zł | 1 572 zł |
| alkomat osobisty ze świadectwem kalibracji, Alkopatrol | 80 zł | 480 zł |
| sama kalibracja AF-35 bez dokumentu, Bean Alkomaty | 65 zł | 390 zł, ale bez dokumentu |
Do tego dochodzi zwrot przesyłką, zwykle 12 do 20 zł za paczkę, i czas bez urządzenia. Różnica między najtańszym wariantem z dokumentem a najdroższym to ponad tysiąc złotych rocznie przy tej samej liczbie alkomatów. Najtańszy wariant bez dokumentu wygląda kusząco, ale do kontroli pracowników nie nadaje się wcale.
Jeśli flota jest większa, zapytaj o wycenę zbiorczą, a przy dziesiątkach badań dziennie policz też limit pomiarów, jak w artykule o kontroli trzeźwości kierowców. Ceny dla innych modeli porównasz na stronie kalibracja alkomatu, cena, a program producenta Alkohit opisujemy na stronie Alkohit.
Jak nie zostać bez ważnego alkomatu
Najczęstszy problem w firmach nie dotyczy przepisów, tylko kalendarza. Wszystkie alkomaty kupione tego samego dnia tracą ważność dokumentu tego samego dnia, a wysyłka do serwisu zabiera kilka dni roboczych. Wtedy zmiana nocna nie ma czym badać.
1. Wpisz do arkusza numer seryjny, model, datę ostatniej usługi i datę ważności dokumentu każdego urządzenia.
2. Podziel alkomaty na dwie tury i wysyłaj je co pół roku na zmianę. Przy 6 urządzeniach zawsze 3 zostają w firmie.
3. Policz pomiary. Modele półprzewodnikowe mają często limit 300 pomiarów, a przy 40 badaniach dziennie limit kończy się po kilku tygodniach, więc w firmie lepiej sprawdza się czujnik elektrochemiczny.
4. Trzymaj kopię świadectwa przy urządzeniu i w dokumentacji kadrowej, bo to ona jest dowodem przy sporze.
Przy wielu oddziałach wygodniej działa jedna firma z wysyłką albo punkt blisko największego oddziału. Wskazówki dla działów zakupów i BHP zebraliśmy na stronie alkomaty dla firm.
Branże, które kontrolują najczęściej
Kontrolę trzeźwości najczęściej wprowadzają firmy transportowe i logistyczne, zakłady produkcyjne, budowy, magazyny z wózkami widłowymi oraz firmy ochrony. Wspólne jest to, że błąd jednego pracownika może kosztować życie albo drogi sprzęt.
W transporcie kontrola obejmuje też auta, których firma nie ma na własność. Jeśli bierzesz samochody w najem długoterminowy, na przykład przez najemsamochodow.pl, kierowca odpowiada za pojazd tak samo jak za firmowy, a ubezpieczenie AC zwykle nie obejmuje szkody spowodowanej po alkoholu. Badanie przed wydaniem kluczyków to wtedy także ochrona przed szkodą, której nie pokryje ubezpieczenie.
Jeśli używasz alkomatów AlcoSense, pamiętaj, że certyfikat u producenta jest dostępny tylko dla modeli Pro i Ultra. Szczegóły na stronie AlcoSense kalibracja.
Gdzie zlecić kalibrację alkomatów firmowych
W naszym katalogu wzorcowanie deklarują między innymi Promil-Lab, Polskie Centrum Kalibracji, Polskie Centrum Wzorcowania i Spy Shop Wrocław we Wrocławiu, producent Alkohit w Zielonej Górze oraz SafeTech dla urządzeń Dräger i Honeywell. Kalibrację ze świadectwem kalibracji podaje w cenniku Alkopatrol z Pabianic.
Wybierz w wyszukiwarce markę, model i usługę wzorcowanie, a zobaczysz firmy, które obsługują dokładnie Twoje urządzenia, z ceną i kosztem zwrotu. Zapytanie wysyłasz bezpośrednio do wybranej firmy. Gdy w firmie są urządzenia profesjonalne, sprawdź stronę Dräger.
Wzorcujesz alkomaty dla firm
Działy BHP i kadr szukają serwisu, który wystawi dokument dla kilku albo kilkudziesięciu urządzeń naraz. Dodaj profil i oferty z ceną wzorcowania, terminem i rodzajem dokumentu, a zapytanie od pracodawcy trafi prosto do Ciebie. Zobacz ofertę dla firm.
Czy pracodawca może zbadać pracownika alkomatem
Tak, od lutego 2023 roku, jeśli jest to niezbędne do ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób albo mienia, a zasady kontroli opisano w regulaminie pracy, układzie zbiorowym albo obwieszczeniu. Badanie wykonuje się urządzeniem z ważnym dokumentem kalibracji albo wzorcowania, a pracownik może żądać badania przez policję.
Jakim alkomatem pracodawca może badać pracownika
Każdym, który ma ważny dokument potwierdzający kalibrację albo wzorcowanie. Kodeks pracy nie wskazuje marki ani typu czujnika. W firmie z wieloma badaniami dziennie lepiej sprawdza się czujnik elektrochemiczny, bo modele półprzewodnikowe mają często limit 300 pomiarów do kolejnej kalibracji.
Jak często kalibrować alkomat w firmie
Tak często, jak każe producent, zwykle co 6 do 12 miesięcy albo po określonej liczbie pomiarów, na przykład 300 lub 500. Liczy się to, co nastąpi wcześniej. Przy kontroli pracowników ważność dokumentu po usłudze wyznacza też, do kiedy możesz używać urządzenia bez ryzyka podważenia wyniku.
Ile kosztuje wzorcowanie alkomatu dla firmy
Według cenników firm z naszego katalogu kalibracja alkomatu osobistego ze świadectwem kosztuje zwykle od 80 do 119 zł, a u producenta Alkohit adiustacja 82 zł plus świadectwo wzorcowania 180 zł. Do tego dochodzi zwrot przesyłką, około 12 do 20 zł. Przy kilku urządzeniach zapytaj o wycenę zbiorczą.